Czym są akcje? Jakie są rodzaje akcji na giełdzie?

Niektórzy postrzegają możliwość inwestowania w akcje jako rodzaj luksusu, na który mogą pozwolić sobie jedynie osoby bogate, które w dodatku mają czas, wiedzę i odpowiednie umiejętności. Na szczęście prawda jest zupełnie inna, gdyż w dzisiejszych czasach inwestowanie jest już naprawdę dla każdego. Co więcej, nie trzeba nawet wiedzieć, czym są akcje, jeśli wybierzemy na przykład profesjonalne portfele inwestycyjne przygotowane przez robodoradców.

Niemniej, warto jest poszerzać swoją wiedzę w zakresie inwestowania, a w tym artykule masz ku temu okazję, ponieważ skupimy się w nim na opisaniu co to są akcje i jakie są rodzaje akcji.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Czym są akcje i jak działają.
• Jakie prawa daje posiadanie akcji.
• Jakie są najważniejsze rodzaje akcji.
• Czym różnią się akcje zwykłe i uprzywilejowane.
• Co oznaczają akcje STC i akcje CFD.
• Czym akcje różnią się od obligacji.
• Jak inwestować w akcje na Portu.

Akcje co to?

Akcje to papiery wartościowe reprezentujące udział w kapitale spółki akcyjnej. Kupując je, stajesz się współwłaścicielem firmy, co daje Ci prawo do dywidendy, głosu na walnych zgromadzeniach i informacji o spółce. Ich cena jest zmienna i zależy od wyników firmy, sytuacji gospodarczej oraz nastrojów inwestorów. Inwestowanie w akcje niesie ze sobą zarówno szanse na zysk, jak i ryzyko straty.

Na czym jeszcze polegają akcje? W porównaniu z obligacjami charakteryzuje je wyższa zmienność cen. Są powszechnie uważane za aktywa o dużej zmienności, choć nie są tak zmiennie jak kryptowaluty, futures czy surowce. Więcej o tym, jak ten typ udziałów zachowuje się na rynkach i jak możemy zrobić z nich użytek w naszych portfelach inwestycyjnych, piszemy więcej w artykule, w którym dokładnie opisujemy jak inwestować w akcje. W tym wpisie skupiamy się przede wszystkim na tym, czym są akcje.

Jakie są rodzaje akcji?

Zacznijmy od tego, że istnieją różne rodzaje akcji. Podlegają prawom rynku, przyjmują zatem różne formy, aby zaspokoić różnorodne potrzeby i oczekiwania inwestorów oraz spółek, które je emitują. W pierwszym rzędzie, inwestorzy mają różne preferencje inwestycyjne: niektórzy wolą mieć większy wpływ na decyzje spółki (akcje głosowe), inni preferują stabilny dochód (akcje uprzywilejowane co do dywidendy), a jeszcze inni szukają okazji do szybkich zysków (akcje zwykłe, akcje groszowe).

Z kolei spółki emitują ich różne rodzaje, aby dostosować formę emisji do swoich potrzeb. Na przykład, emitując akcje uprzywilejowane bez prawa głosu, spółka może pozyskać kapitał bez rozwadniania kontroli obecnych udziałowców. Różne typy akcji dają spółkom większą elastyczność w dostosowywaniu oferty do swoich potrzeb, potrzeb rynku oraz inwestorów.

Wyróżniamy różne rodzaje, a wiele z nich przyjmuje mniej lub bardziej egzotyczne formy.

* Akcje związane z obowiązkiem świadczeń niepieniężnych to specyficzny instrument, który łączy prawa udziałowe z obowiązkami wobec spółki. Mogą być one przydatne w różnych sytuacjach, szczególnie gdy spółka potrzebuje określonych usług lub pracy, a jednocześnie chce zaangażować udziałowców w swoją działalność.

Akcje imienne

Akcje imienne wskazują konkretnego właściciela, którego dane są zapisane w rejestrze akcjonariuszy spółki. Pozwala to spółce posiadać większa kontrolę nad strukturą własnościową. Ten typ udziałów charakteryzują następujące cechy:

• Identyfikacja właściciela – są powiązane z konkretną osobą fizyczną lub prawną, co ułatwia spółce komunikację z udziałowcami i kontrolę nad strukturą własnościową.
• Formalności przy przenoszeniu – przeniesienie własności wymaga dopełnienia pewnych formalności, takich jak zmiana wpisu w rejestrze akcjonariuszy.
• Zastosowanie – są stosowane powszechnie. Wykorzystuje się  je najczęściej w przypadku emisji akcji uprzywilejowanych, akcji z obowiązkiem świadczeń niepieniężnych oraz w sytuacjach, gdy spółka chciała mieć większą kontrolę nad swoimi udziałowcami..

Akcje na okaziciela

Akcje na okaziciela dają prawo własności osobie posiadającej je w formie materialnej. Oznacza to, że nie są one powiązane z konkretną osobą, a dane właściciela nie są zapisane w rejestrze akcjonariuszy. Tym różnią się od akcji imiennych. W przeszłości funkcjonowały w formie papierowej, co ułatwiało ich obrót na giełdach papierów wartościowych i poza nimi w erze przed upowszechnieniem się systemów IT.

Źródło: Wikipedia

W ostatnich dziesięcioleciach, w dobie rozwoju technologii, akcje na okaziciela doświadczyły procesu dematerializacji, teraz handluje się nimi elektronicznie. W Polsce taka finalna dematerializacja miała miejsce w 2021 roku. Kraje, które wciąż oferują ten typ udziałów w formie papierowej to na przykład Wyspy Marshalla.

Kluczowymi wadami tego typu udziałów w formie papierowej było sprzyjanie nadużyciom w postaci prania pieniędzy i unikania opodatkowania. Takie udziały w formie papierowej były także mniej efektywne w kontekście zarządzania spółką, ponieważ w ten sposób firmy miały utrudniony kontakt z udziałowcami. Tradycyjnie, wyróżnia się następujące cechy:

• Anonimowość – tożsamość właściciela nie jest jawna, co może być korzystne dla osób ceniących sobie prywatność.
• Łatwość obrotu –  własność była łatwa do przeniesienia poprzez zwykłe przekazanie dokumentu, bez konieczności dokonywania wpisów w rejestrze akcjonariuszy. To sprawia, że były one bardziej płynne i łatwiejsze w handlu, szczególnie na giełdzie. Dziś również posiadają tę własność, dzięki temu, że handel odbywa się elektronicznie.
• Zastosowanie –  papierowa forma zapewniała łatwe przekazywanie własności w ramach rodziny czy bliskich oraz łatwość dokonywania wymiany poza rynkiem regulowanym. Po dematerializacji jest to już bardziej skomplikowane.

Akcje gotówkowe

Akcje gotówkowe są emitowane przez spółkę akcyjną i są pokrywane wkładem pieniężnym. Na czym polegają akcje gotówkowe? Inwestorzy nabywają je wpłacając określoną sumę pieniędzy na rzecz spółki. Aby doszło do wydania udziałów należy pokryć co najmniej jedną czwartą wartości nominalnej. Można je zakupić bezpośrednio od spółki lub z pośrednictwem biura maklerskiego na przykład poprzez platformę inwestycyjną. Są one najpowszechniejszym typem udziałów emitowanym przez spółki akcyjne. Stanowią podstawowy sposób pozyskiwania kapitału na rozwój działalności, inwestycje czy spłatę zobowiązań. Cechują je następujące mechanizmy:

• Wkład pieniężny – nabywane za gotówkę, co stanowi bezpośredni zastrzyk kapitału dla spółki. Oczywiście może to być gotówka w formie elektronicznej.
• Częściowa wpłata – mogą być wydane po częściowej wpłacie (co najmniej 25% wartości nominalnej), a pozostała część jest spłacana w późniejszym terminie.
• Nadwyżka ponad wartość nominalną – jeśli cena emisyjna jest wyższa niż ich wartość nominalna, nadwyżka ta (agio) musi być w całości wpłacona przed rejestracją spółki lub podwyższeniem kapitału zakładowego.

Akcje aportowe

Akcje aportowe są pokrywane wkładem niepieniężnym czyli tak zwanym aportem. Taki wkład musi być w pełni przekazany jeszcze przed zarejestrowaniem spółki. Oznacza to, że inwestorzy nabywają je wnosząc do spółki określone aktywa, takie jak:

• Rzeczy ruchome – maszyny, urządzenia, pojazdy itp.
• Nieruchomości – grunty, budynki, lokale itp.
• Wartości niematerialne i prawne – patenty, znaki towarowe, prawa autorskie itp.
• Wierzytelności – roszczenia wobec innych podmiotów.

Co ważne, takim wkładem nie może być świadczenie pracy lub usług. Podsumowując, prawo określa następujące cechy akcji aportowych:

• Wkład niepieniężny – są nabywane w zamian za aport, czyli wkład niepieniężny.
• Pełna wpłata – muszą być pokryte w całości przed zarejestrowaniem spółki lub podwyższeniem kapitału zakładowego.
• Wpis w księdze – pozostają akcjami imiennymi do momentu zatwierdzenia przez walne zgromadzenie sprawozdania finansowego za drugi rok obrotowy, a do tego czasu nie mogą być zbywane ani zastawiane.
• Wycena aportu – wartość aportu musi być ustalona przez biegłego rewidenta, aby zapewnić, że jest ona odpowiednia i nie zaniża kapitału zakładowego spółki.

Akcje groszowe

Akcje groszowe charakteryzują się stosunkowo niską ceną rynkową. W Polsce przyjmuje się, że ich wartość nie przekracza 50 groszy, choć definicje mogą się różnić w zależności od kraju. W Stanach Zjednoczonych mówi się na nie “penny stocks” i są to udziały poniżej 5 dolarów. W czasach przed dewaluacją dolara, określenie to dotyczyło jedynie udziałów o wartości poniżej jednego dolara, które można było nabyć za tak zwane “pennies” (ang. centy) czyli odpowiednik naszych groszy.

Są one najczęściej obracane na nieregulowanych rynkach, wiążą się z dużym ryzykiem, ale stwarzają także szansę na olbrzymie zyski, jeśli jakiejś spośród tych małych firm uda się wybić na przyszłego lidera w swojej branży. Dla bardziej doświadczonych inwestorów inwestycje w nie mogą być formą ekspozycji na bardziej ryzykowne aktywa, które dają szansę na wysokie wzrosty. Charakterystyka akcji groszowych:

• Niska cena – najbardziej oczywistą cechą jest ich niska cena, co czyni je dostępnymi dla szerokiego grona inwestorów, nawet tych z mniejszym kapitałem.
• Wysoka zmienność – są często bardzo zmienne, co oznacza, że ich ceny mogą znacząco wzrastać lub spadać w krótkim czasie. To stwarza zarówno szanse na duże zyski, jak i ryzyko dużych strat.
• Spekulatywny charakter – inwestycje w nie są często uważane za spekulacyjne, ponieważ spółki, które je emitują, mogą być małe, nowe lub mieć problemy finansowe.
• Niska płynność – mogą mieć niższą płynność niż udziały w większych, bardziej znanych spółkach, co oznacza, że może być trudniej je kupić lub sprzedać po pożądanej cenie.

Akcje zwykłe

Akcje zwykłe, zwane też nieuprzywilejowanymi, to najpopularniejszy rodzaj udziałów na rynku. Reprezentują one ułamkową własność kapitału akcyjnego spółki, a ich posiadacze mają określone prawa i obowiązki wynikające z tego tytułu. Ich charakterystyka jest następująca:

• Prawo głosu – posiadacze mają prawo głosu na walnych zgromadzeniach akcjonariuszy, co pozwala im wpływać na decyzje dotyczące spółki. Zazwyczaj jeden udział daje jeden głos.
• Prawo do dywidendy – udziałowcy mogą otrzymywać część zysków spółki w postaci dywidendy, jeżeli spółka zdecyduje się ją wypłacić. Wysokość dywidendy jest zmienna i zależy od wyników finansowych spółki.
• Prawo do udziału w majątku likwidacyjnym – w przypadku likwidacji spółki, udziałowcy mają prawo do udziału w pozostałym majątku po zaspokojeniu wierzycieli, proporcjonalnie do liczby posiadanych udziałów.
• Brak gwarancji – nie dają gwarancji żadnych wypłat, ani dywidendy, ani udziału w majątku likwidacyjnym. Wszystko zależy od sytuacji finansowej spółki.

Akcje uprzywilejowane

Akcje uprzywilejowane – co to? To rodzaj udziałów, które dają ich posiadaczom pewne dodatkowe prawa lub przywileje w porównaniu do posiadaczy zwykłych udziałów. Przywileje te mogą dotyczyć różnych aspektów, takich jak prawo głosu, prawo do dywidendy czy podział majątku w przypadku likwidacji spółki. Poszukują ich inwestorzy chcący mniejszego ryzyka, potrzebujący stabilności, lub posiadania większego wpływu na decyzje spółki. Charakterystyka akcji uprzywilejowanych:

• Zróżnicowane przywileje – mogą być różnego rodzaju i są określone w statucie spółki. Najczęściej dotyczą one:
  • Prawa do dywidendy – mogą gwarantować stałą dywidendę lub dywidendę o wyższej stawce niż normalnie. Mogą też dawać prawo do pierwszeństwa wypłaty dywidendy przed posiadaczami standardowych udziałów.
  • Prawa głosu – mogą dawać większą liczbę głosów na walnym zgromadzeniu lub inne szczególne uprawnienia w zakresie głosowania.
  • Podziału majątku – w przypadku likwidacji spółki udziałowcy, którzy są uprzywilejowani mogą mieć pierwszeństwo w podziale majątku.
• Ograniczenia – mogą mieć też pewne ograniczenia, na przykład brak prawa głosu lub ograniczone prawo głosu.
• Imienność – z wyjątkiem akcji niemych zazwyczaj emitowane są w formie imiennej.

Czym są akcje uprzywilejowanie co do dywidendy?

Akcje uprzywilejowane co do dywidendy dają ich posiadaczom pierwszeństwo lub gwarancję wypłaty dywidendy w porównaniu do posiadaczy akcji zwykłych. Jest to więc pewien rodzaj akcji uprzywilejowanych, o których wspomnieliśmy powyżej. Oznacza to, że jeśli spółka zdecyduje się wypłacić dywidendę, akcjonariusze uprzywilejowani otrzymają ją przed akcjonariuszami zwykłymi, a często także w wyższej kwocie.

Główne cechy akcji uprzywilejowanych co do dywidendy:

• Pierwszeństwo wypłaty – akcjonariusze uprzywilejowani mają prawo do otrzymania dywidendy przed akcjonariuszami zwykłymi.
• Gwarancja wypłaty – gwarantują wypłatę określonej, stałej dywidendy, niezależnie od wyników finansowych spółki.
• Wyższa dywidenda – zgodnie z Kodeksem Spółek Handlowych, dywidenda na akcje uprzywilejowane może przewyższać dywidendę na akcje zwykłe maksymalnie o połowę.
• Brak prawa głosu – często nie dają prawa głosu na walnych zgromadzeniach lub dają ograniczone prawo głosu.
• Ograniczony potencjał wzrostu – wartość tego typu udziałów może być mniej podatna na wzrosty. Inwestorzy, którzy je wybierają są bardziej zainteresowani stabilną dywidendą niż potencjalną stopą zwrotu.

Akcje STC – co to jest?

STC to skrót od angielskiego „Stock„, czyli „akcje”. Zatem odpowiadając w prosty sposób – akcje STC co to jest? Jest to oznaczenie często używane na platformach inwestycyjnych, aby odróżnić je od innych instrumentów pochodnych, takich jak kontrakty CFD na spółki. Innymi słowy oznaczają rzeczywiste akcje spółki, które dają prawa udziałowca. Inwestowanie w akcje tego typu jest możliwe również na Portu.

Akcje CFD – co to jest?

Akcje CFD, czyli Kontrakty na różnice kursowe na akcje (z angielskiego Contracts for Difference), to instrumenty pochodne, które pozwalają inwestorom spekulować na zmianach cen bez konieczności rzeczywistego posiadania udziałów. Są bardzo łatwo dostępne na różnego rodzaju platformach, dlatego stwarzają wysokie niebezpieczeństwo dla początkujących inwestorów, którzy często mogą nawet nie zorientować się, że nabyli instrument pochodny, a nie konkretne udziały w spółce bezpośrednio. Dają one możliwość uzyskania ogromnych zysków przy małym nakładzie dzięki mechanizmowi dźwigni finansowej, niestety dotyczy to również spadków. W takiej sytuacji inwestor może stać się dłużnikiem, tracąc znacznie więcej niż zainwestował.

Kontrakty CFD są odpowiednie dla doświadczonych inwestorów, którzy rozumieją ryzyko związane z dźwignią finansową i instrumentami pochodnymi. Są one często wykorzystywane do spekulacji krótkoterminowych i strategii hedgingowych i jedynie garstka najlepszych potrafi konsekwentnie osiągać zyski w ten sposób. Dla wszystkich innych o wiele bezpieczniejszym będzie inwestowanie pasywne w portfel inwestycyjny składający się z  szeroko zdywersyfikowanych funduszy ETF. Główne cechy akcji CFD:

• Instrument pochodny – CFD to umowa między inwestorem a brokerem, w której inwestor zgadza się zapłacić lub otrzymać różnicę między ceną otwarcia a ceną zamknięcia kontraktu.
• Brak własności – inwestor nie staje się właścicielem udziałów, a jedynie spekuluje na zmianę ich ceny.
• Dźwignia finansowa – CFD często oferują dźwignię finansową, co oznacza, że inwestor może inwestować wyższą sumę przy mniejszym kapitale własnym. To zwiększa zarówno potencjalne zyski, jak i straty.
• Możliwość krótkich pozycji – CFD umożliwiają zarabianie zarówno na wzrostach, jak i spadkach cen, dzięki możliwości zajmowania pozycji krótkich (z angielskiego ”shorts”).
• Dostęp do różnych rynków – CFD dają dostęp do szerokiego zakresu aktywów z różnych giełd na całym świecie.
• Koszty transakcyjne – brokerzy pobierają prowizje lub zarabiają na spreadach przy zawieraniu transakcji CFD.
• Ryzyko – CFD są instrumentami złożonymi i niosą ze sobą wysokie ryzyko strat, szczególnie ze względu na dźwignię finansową.

Czym się różnią akcje od obligacji?

Akcje i obligacje to dwa fundamentalnie różne instrumenty finansowe, które reprezentują odmienne relacje między inwestorem a emitentem papieru wartościowego. Akcje reprezentują udział w kapitale spółki, czyniąc inwestora współwłaścicielem. Akcjonariusze mają prawo do dywidendy (jeśli jest wypłacana) oraz mogą głosować na walnych zgromadzeniach, wpływając na decyzje spółki. Natomiast obligacje to rodzaj długu, który emitent (firma, rząd itp.) zaciąga u inwestora. Obligatariusz pożycza pieniądze emitentowi i w zamian otrzymuje regularne odsetki (kupon) oraz zwrot kapitału po wykupie obligacji.

Czym jeszcze się różnią akcje od obligacji? Warto zapamiętać, że te pirwsze zazwyczaj oferują potencjalnie wyższe zyski, ale i większe ryzyko, a obligacje zazwyczaj charakteryzują się mniejszym ryzykiem oferując niższe, ale bardziej przewidywalne zyski.

Ciekawostką jest fakt, że w przypadku obligacji korporacyjnych, obligatariusze mają pierwszeństwo przed akcjonariuszami w przypadku likwidacji spółki w kontekście zwrotu kapitału z majątku spółki. Ponadto akcje są tak długo ważne jak długo spółka istnieje, a obligacje mają określony termin zapadalności, po którym emitent zwraca kapitał.

Podsumowując oba te rodzaje papierów wartościowych nadają się świetnie do różnych celów i znajdują zastosowanie praktycznie w portfelu każdego inwestora. W przypadku naszych Portfeli na miarę wykorzystujemy akcyjne fundusze ETF, aby nadać portfelom dynamiki związanej z potencjałem na wyższy zysk w długim terminie, równoważąc jej ETF-ami obligacyjnymi, aby obniżyć ryzyko i ustabilizować zmienność wartości portfela.

Jakie są rodzaje akcji na giełdzie?

Co to są akcje na giełdzie i z jakim rodzajem udziałów możemy spotkać się inwestując na giełdzie? Odpowiedź jest dość prosta, na giełdzie najczęściej spotykamy się z akcjami zwykłymi. Ponadto, najbardziej powszechne są akcje na okaziciela w formie elektronicznej i gotówkowe.

Mimo, że na całym świecie możemy spotkać różne rodzaje akcji na giełdzie, to w większości przypadków posiadane udziały dają nam również prawo głosu w walnym zgromadzeniu, czyli automatycznie możemy mówić o akcjach głosowych w odróżnieniu od akcji niemych, które takiego prawa głosu nie dają (zazwyczaj chodzi o rodzaj akcji uprzywilejowanych dających większe prawa w kontekście dywidendy). O tym jak wyegzekwować swoje prawo głosu, inwestor może dowiedzieć się na stronie internetowej danej spółki szukając informacji o terminie i możliwych formach uczestnictwa w walnym zgromadzeniu.

Podsumowanie

Rodzaj posiadanych udziałów ma istotne znaczenie dla inwestora, ponieważ wpływa na jego prawa i potencjalne korzyści z inwestycji. Kiedy wiesz już czym są akcje i znasz rodzaje akcji możesz bardziej świadomie wybrać je do swojego portfela inwestycyjnego. Nigdy nie wolno jednak zapominać o ryzyku związanym z inwestowaniem w konkretne spółki czy fundusze akcyjne typu ETF, nawet jeśli już dobrze wiesz co to są akcje.

W akcje na Portu można inwestować na dwa sposoby, właśnie za pomocą funduszy ETF lub inwestując bezpośrednio w poszczególne spółki. Wszystkie nasze instrumenty są starannie selekcjonowane, nie spotkasz więc w naszej ofercie przypadkowych produktów, dzięki temu masz pewność, że były one wcześniej wybrane przez ekspertów. Charakteryzuje je odpowiednia płynność i silne fundamenty, nie oznacza to jednak, że inwestowanie jest pozbawione ryzyka.

U nas możesz inwestować w akcje samemu za pomocą Własnych strategii. Aczkolwiek, niezależnie od tego jak dobrze orientujesz się w tym co to akcje lub nie, możesz wybrać Portfele na miarę, które zaoszczędzą zarówno początkującym jak i osobom doświadczonym czas i pieniądze, dzięki niskim kosztom prowadzenia inwestycji. 

—————————————————————–

Na co zwrócić uwagę po przeczytaniu niniejszego artykułu?

– Artykuł nie jest rekomendacją inwestycyjną, a Portu nie świadczy usługi doradztwa inwestycyjnego.

– Historyczne wyniki inwestycji nigdy nie są gwarancją przyszłych zysków.

– Inwestycje na rynkach kapitałowych są zawsze ryzykowne, a Portu nie gwarantuje osiągnięcia zysków z inwestycji.

– Nie jesteś pewien, jaki profil ryzyka jest dla Ciebie odpowiedni? Wypełnij naszą ankietę inwestycyjną, by to sprawdzić.

– Artykuł jest materiałem marketingowym.

Dariusz Rogalski

Darek jest odpowiedzialny za komunikację z naszymi klientami, kontroluje nowe rejestracje i odpowiada na pytania klientów. Oprócz tego pisze artykuły, w których przybliża tematy związane z oszczędzaniem, inwestowaniem i gospodarką. W wolnych chwilach śledzi nowości z zakresu biznesu oraz marketingu cyfrowego. Interesuje się muzyką oraz uwielbia spędzać czas na łonie przyrody.

Wszystkie artykuły autora