Podobne artykuły
Czy inwestowanie to hazard? Takie porównanie wciąż pojawia się w rozmowach o giełdzie. Zarówno inwestor, jak i gracz podejmują przecież ryzyko i nie wiedzą z góry, jaki będzie wynik. W obu przypadkach można również zarobić albo stracić pieniądze. Na tym jednak podobieństwa w dużej mierze się kończą.
Hazard został zaprojektowany tak, aby w długim terminie zarabiał przede wszystkim organizator gry. Inwestowanie pozwala natomiast uczestniczyć we wzroście wartości przedsiębiorstw i całej gospodarki. Nie daje pewności zysku, ale opiera się na zupełnie innym mechanizmie niż ruletka, automaty czy zakłady bukmacherskie.
Z tego artykułu dowiesz się:
- czy inwestowanie można uznać za hazard,
- czym różni się ryzyko inwestycyjne od ryzyka w kasynie,
- na czym polega przewaga kasyna,
- jak mogły wyglądać wyniki regularnego inwestowania i gry w ruletkę,
- dlaczego długi horyzont zwiększa szanse inwestora na dodatni wynik.
Czy inwestowanie to hazard?
Inwestowanie polega na kupowaniu aktywów, które mają określoną wartość ekonomiczną. Mogą to być akcje przedsiębiorstw, obligacje, nieruchomości czy fundusze ETF skupiające wiele różnych instrumentów.
Kupując akcje, inwestor staje się współwłaścicielem firmy. Jeżeli przedsiębiorstwo się rozwija, zwiększa sprzedaż i osiąga coraz większe zyski, jego wartość z czasem rośnie. Część spółek wypłaca również dywidendy, czyli dzieli się zyskiem z akcjonariuszami.
W przypadku hazardu mechanizm jest zupełnie inny. Gracz nie kupuje realnego aktywa, które może się zyskiwać na wartości i generować przychody. Stawia pieniądze na wynik konkretnego zdarzenia, którego prawdopodobieństwo zostało z góry określone przez zasady gry.
Kiedy giełda może przypominać hazard?
Nie każda osoba działająca na giełdzie rzeczywiście inwestuje. Gdy ktoś kupuje aktywa bez analizy i określonego planu, korzysta z instrumentów z wysoką dźwignią, takich jak CFD czy kontrakty terminowe, i liczy na szybki zysk, jego zachowanie może zacząć przypominać hazard. Dlatego warto odróżnić inwestowanie od spekulacji. W tym tekście, pisząc o inwestowaniu, mam na myśli przede wszystkim długoterminowe inwestowanie pasywne, które historycznie przynosiło najlepszse rezultaty.
Inwestowanie a hazard. Najważniejsza różnica
Najważniejsza różnica między inwestowaniem a hazardem w mojej opinii dotyczy wartości oczekiwanej, czyli przeciętnego wyniku, jakiego można się spodziewać. Pokażę to na przykładzie gry w ruletkę
Hazard ma ujemną wartość oczekiwaną
Ruletka może dawać graczowi wrażenie kontroli. Można wybierać numery, kolory, zmieniać wysokość zakładów i korzystać z różnych systemów obstawiania. Żaden z tych sposobów nie zmienia jednak matematyki gry.
W europejskiej ruletce znajduje się 37 pól, od 0 do 36. Czerwonych pól jest 18, czarnych również 18, a dodatkowe zielone zero daje przewagę kasynu.
Prawdopodobieństwo trafienia czerwonego pola wynosi około 48,6%, mimo że wygrana jest wypłacana tak, jakby szanse wynosiły 50%. Dzięki temu przewaga kasyna sięga około 2,7%.
Nie oznacza to, że po postawieniu 100 złotych zawsze stracimy dokładnie 2,70 zł. Możemy wygrać jeden zakład, kilka zakładów, a nawet zakończyć cały wieczór z dużym zyskiem. Przy odpowiednio dużej liczbie rozgrywek średni wynik będzie jednak zmierzał w stronę straty wynikającej z przewagi kasyna. Im dłużej trwa gra, tym większe znaczenie ma matematyka.
Inwestowanie pasywne ma dodatnią wartość oczekiwaną
Na rynku finansowym również nie da się dokładnie przewidzieć wyniku pojedynczej inwestycji. Cena akcji może spaść, firma może mieć problemy, a cały rynek może wejść w okres bessy.
Różnica polega jednak na tym, że inwestor uczestniczy w działalności przedsiębiorstw, które wytwarzają produkty, świadczą usługi i generują zyski. Wzrost gospodarki, produktywności oraz wyników finansowych spółek przekłada się z czasem na wzrost wartości rynku akcji. Dlatego akcje rosną w długim terminie.
Dobrym przykładem jest indeks S&P 500, obejmujący 500 największych amerykańskich spółek. W długim terminie jego średnia nominalna stopa zwrotu wraz z dywidendami wynosiła historycznie około 9-10% rocznie.
Nie oznacza to, że inwestor zarabiał tyle każdego roku. W jednym roku indeks mógł wzrosnąć o 25%, a w innym spaść o 20%. Średnia widoczna jest dopiero po uwzględnieniu wielu lat, w tym hoss, kryzysów i okresów stagnacji.
Wyniki historyczne nie gwarantują podobnych rezultatów w przyszłości. Pokazują jednak, że mechanizm szerokiego rynku akcji znacząco różni się od gry z wbudowaną przewagą kasyna.
Ryzyko inwestycyjne a ryzyko w kasynie
Ryzyko występuje zarówno w inwestowaniu, jak i w hazardzie. Nie ma jednak takiego samego charakteru.
W ruletce prawdopodobieństwa są znane i niezmienne. Szansa na trafienie czerwonego pola nie rośnie tylko dlatego, że wcześniej kilka razy wypadło czarne. Koło ruletki nie pamięta poprzednich wyników.
Inwestor ma znacznie większy wpływ na podejmowane ryzyko inwestycyjne. Może rozłożyć kapitał pomiędzy wiele spółek i rynków, inwestować w różne klasy aktywów, dopasować udział akcji i obligacji do własnej tolerancji na ryzyko, wydłużyć horyzont inwestycji, regularnie dokładać pieniądze, ograniczać koszty i unikać decyzji podejmowanych pod wpływem emocji.
W kasynie wygrywa jedna strona. W Portu korzystają obie
W ruletce gracz działa na stole zaprojektowanym przez kasyno, a zasady gry są skonstruowane tak, aby w długim terminie zwycięzcą zawsze było kasyno.
W Portu ten mechanizm wygląda inaczej. Portfele na miarę zostały zaprojektowane tak, aby poprzez szeroką dywersyfikację, dopasowanie ryzyka i długoterminowe podejście zwiększać prawdopodobieństwo osiągnięcia celu inwestycyjnego. Opierają się na funduszach ETF zapewniających ekspozycję na tysiące spółek z różnych regionów i sektorów, dzięki czemu inwestor uczestniczy we wzroście światowej gospodarki.
Interesy Portu i klientów są przy tym zbieżne. Portu pobiera niewielką opłatę za zarządzanie, bez dodatkowych prowizji za realizację zleceń czy przewalutowanie. Im lepiej radzą sobie portfele klientów i im większa jest wartość zarządzanych przez nas środków, tym więcej zarabia również Portu. Jednocześnie wraz ze wzrostem wartości portfela spada procentowa wysokość opłaty za zarządzanie, którą dzięki dostępnym zniżkom można obniżyć nawet do 0,24% rocznie. To model win-win, który wybrało już ponad 330 tysięcy inwestorów.
Dołącz do inwestorów, którzy zaufali Portu. Zarejestruj się z tego linku i przez pierwsze trzy miesiące inwestuj całkowicie bez opłat.
ETF kontra ruletka. Takie same wpłaty, inne wyniki
Aby pokazać różnicę między inwestowaniem a hazardem, porównałem dwa sposoby lokowania pieniędzy.
Pierwsza osoba regularnie inwestowała w ETF odwzorowujący indeks S&P 500. Druga przeznaczała tę samą kwotę na grę w europejską ruletkę.
Założenia dla obu przypadków były takie same. Od marca 2015 roku do czerwca 2026 roku co miesiąc wpłacano 1000 złotych. Łączna suma przeznaczona na inwestowanie i grę w ruletkę wyniosła 136 tysięcy złotych.
Wynik regularnego inwestowania w ETF
Na koniec analizowanego okresu wartość inwestycji w ETF na S&P 500 przekroczyła 323 tysięcy złotych. Oznaczało to zysk wynoszący około 187 tysięcy złotych ponad wpłacony kapitał.
Nie było potrzeby wybierania pojedynczych spółek ani przewidywania, kiedy rynek wzrośnie lub spadnie. Wynik był efektem systematycznych wpłat i inwestowania w szeroki indeks amerykańskich akcji.
Wynik regularnej gry w ruletkę
W symulacji ruletki gracz przeznaczył na zakłady taką samą łączną kwotę. Na końcu zanotował stratę sięgającą 22 tysiące złotych.
Przebieg pojedynczej symulacji może być bardzo różny. Gracz może przez pewien czas osiągać zysk. Wraz ze wzrostem liczby zakładów coraz silniej działa jednak przewaga kasyna i zwiększa się strata gracza.
Wykres wyraźnie pokazuje różnicę pomiędzy systemem z ujemną wartością oczekiwaną a długoterminowym uczestnictwem we wzroście rynku akcji.
Dlaczego czas pomaga inwestorowi?
W krótkim terminie wyniki giełdowe są trudne do przewidzenia. Nawet szeroki indeks akcji może w ciągu kilku miesięcy stracić kilkanaście lub kilkadziesiąt procent. Historycznie ryzyko straty zmniejsza się jednak wraz z wydłużaniem okresu inwestowania.
W analizach obejmujących wieloletnią historię indeksu S&P 500 z reinwestowaniem dywidend około 25% okresów rocznych kończyło się stratą. Oznacza to, że mniej więcej co czwarty rok był dla inwestorów stratny.
Przy dwuletnim horyzoncie udział okresów zakończonych stratą spadał do około 16%, a przy pięcioletnim do około 13%. Dla okresów dziesięcioletnich ujemny wynik występował znacznie rzadziej.
W analizowanych historycznych danych nie wystąpił natomiast 20-letni okres inwestowania w S&P 500 Total Return, który zakończyłby się nominalną stratą. Dotyczyło to również przedziałów obejmujących Wielki Kryzys, stagflację lat 70. czy pęknięcie bańki internetowej.
Krótki horyzont zwiększa znaczenie wahań i momentu wejścia na rynek. Długi horyzont daje więcej czasu na wykorzystanie wzrostu przedsiębiorstw i gospodarki.
Dlaczego czas szkodzi graczowi?
W ruletce czas działa odwrotnie. Przy małej liczbie zakładów wynik w dużej mierze zależy od szczęścia. Gracz może zakończyć pierwszą rozgrywkę z zyskiem. Im więcej razy powtarza jednak tę samą grę, tym bardziej jego rezultat zbliża się do wartości oczekiwanej ustalonej przez zasady kasyna.
Kasyno nie musi wygrać każdego zakładu. Wystarczy, że ma niewielką przewagę powtarzaną tysiące razy.
To właśnie dlatego dłuższa gra nie zwiększa szans gracza. Zwiększa natomiast prawdopodobieństwo, że matematyczna przewaga organizatora ostatecznie przełoży się na stratę.
Podsumowanie
Ruletka to gra, w której matematyka zawsze stoi po stronie kasyna. Możesz wygrać pojedynczy zakład, ale im dłużej grasz, tym większe prawdopodobieństwo, że przewaga kasyna ostatecznie pozbawi cię części pieniędzy. Inwestowanie działa inaczej. Tutaj czas, cierpliwość i regularność pracują na twoją korzyść. Długoterminowe inwestowanie w szeroki rynek akcji pozwala uczestniczyć we wzroście przedsiębiorstw i gospodarki, a historycznie wraz z wydłużaniem horyzontu malało ryzyko zakończenia inwestycji ze stratą. Właśnie na tym opiera się filozofia Portu. To pasywne, regularne i zdywersyfikowane inwestowanie, które pomaga spokojnie budować majątek, zamiast liczyć na szczęśliwy traf.
FAQ
Na co zwrócić uwagę po przeczytaniu artykułu?
– Artykuł nie jest rekomendacją inwestycyjną, a Portu nie świadczy usługi doradztwa inwestycyjnego.
– Historyczne wyniki inwestycji nigdy nie są gwarancją przyszłych zysków.
– Inwestycje na rynkach kapitałowych są zawsze ryzykowne.
– Portu nie gwarantuje osiągnięcia zysków z inwestycji.
– Nie jesteś pewien, jaki profil ryzyka jest dla Ciebie odpowiedni? Wypełnij naszą ankietę inwestycyjną, by to sprawdzić.
– Niniejszy artykuł jest materiałem marketingowym.
Andrzej jest analitykiem rynków finansowych w Portu, licencjonowanym Doradcą Inwestycyjnym oraz zwolennikiem pasywnego inwestowania. Specjalizuje się w analizie rynków oraz tworzeniu materiałów edukacyjnych z zakresu inwestycji i finansów, które pomagają inwestorom lepiej zrozumieć świat finansów. Interesuje się również geopolityką i ekonomią. Poza pracą gra na perkusji w zespole muzycznym i uwielbia spędzać czas w górach.
